Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2009

Πώς εξασφαλίζεται η μαθητική επιτυχία

Η φετινή σχολική χρονιά ξεκίνησε. Οι καθηγητές και οι μαθητές βρίσκονται στη θέση τους. Η υλικοτεχνική υποδομή ανανεώθηκε, ως προς τα βιβλία τουλάχιστον, και το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι: τι στόχοι τέθηκαν, με ποιους τρόπους θα επιτευχθούν;

Ας μιλήσουμε λοιπόν έτσι ωμά, ψυχρά και όχι ιδεατά. Θα πρέπει, οι μαθητές όλων των τάξεων και όχι μόνο αυτοί της τρίτης λυκείου, με την έναρξη της χρονιάς να θέτουν μεσοπρόθεσμους στόχους ούτως ώστε να οδηγούνται στο μακροπρόθεσμο στόχο, που δεν είναι άλλος από την εισαγωγή τους σε ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Διότι, δυστυχώς ή ευτυχώς, σήμερα αυτός είναι ο σκοπός του γενικού λυκείου αλλά και αυτός είναι ο στόχος όοοοολων των μαθητών αλλά και των γονέων τους. Αλλά οι συνιστώσες που θα οδηγήσουν στην επιτυχία (κατ’ άλλους «επιτυχία», αφού στο τέλος της …διαδρομής μπορεί να μην έχει κανένα αντίκρισμα) δεν είναι πολλές αλλά απαιτούν αυστηρή τήρηση και πειθαρχία.

Μία συνιστώσα θεωρώ την καθημερινή μελέτη. Θυμάμαι την 90χρονη γιαγιά μου -η οποία σε σχολείο μπορεί να μην πήγε, λίγα γράμματα όμως έμαθε για να γράφει και να διαβάζει- και με ρωτούσε επιμόνως: «γινώσκεις ό,τι αναγιγνώσκεις;». Τότε, δεν καταλάβαινα το νόημα της ερώτησής της και το …υπονοούμενό της. Πέρασαν χρόνια για να το κατανοήσω και βλέπω πως πολλοί μαθητές σήμερα, το ίδιο πρόβλημα έχουν: μπερδεύουν τη μελέτη με το διάβασμα. Διάβασμα είναι η απλή ανάγνωση ενός περιοδικού, μιας εφημερίδας σε περιβάλλον χαλαρό, που δεν απαιτείται συγκέντρωση αλλ’ ούτε και πλήρης κατανόηση του κειμένου. Mελέτη είναι να καθίσω στο γραφείο, να πάρω το βιβλίο μου, να έχω δίπλα μου πρόχειρες κόλλες και μέσα σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, σε καθεστώς ησυχίας, να κατανοήσω και να αντιληφθώ το τι διάβασα.
Άλλη συνιστώσα θεωρώ την ανελλιπή παρακολούθηση του μαθήματος η οποία δεν δημιουργεί κενά αλλά δημιουργεί πρόβλημα ασυνέχειας στην ανάπτυξη του θέματος που κάνει ο καθηγητής, δεν δίνει περιθώρια και ευκαιρίες υποβολής ερωτήσεων κατά την διάρκεια της παράδοσης και κάλυψης των ενδεχόμενων αποριών.
Η χρήση σύγχρονων μεθόδων εκπαίδευσης και εκμάθησης, όπως overhead, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, βιντεοπροβολείς και διαδραστικοί πίνακες είναι και αυτή μία όχι ευκαταφρόνητη συνιστώσα . Γιατί, όπως έλεγε και ο Κομφούκιος, "ακούω και ξεχνάω, βλέπω και θυμάμαι" και όπως συμπλήρωσε και κάποιος άλλος, "κάνω και καταλαβαίνω".


Φυσικά, είναι θέμα καθηγητή η επιλογή των μέσω διδασκαλίας αλλά και ο μαθητής μπορεί και πρέπει να απαιτεί και να επιλέγει (όπου είναι δυνατόν) τον καθηγητή και τα μέσα που θα σου προσφέρουν την γνώση. Το μάθημα διά χειρός και κιμωλίας έχει περάσει ανεπιστρεπτεί.
Μια άλλη και πολύ σημαντική συνιστώσα είναι η συνεχής επανάληψη σε τακτά χρονικά διαστήματα της ύλης που έχει διδαχθεί ώστε να διατηρείται η μνήμη σε εγρήγορση αλλά και να υπάρχει βασικό προβάδισμα κατά την περίοδο των εξετάσεων.
Τέλος, ο συστηματικός έλεγχος γνώσης μέσα από δοκίμια, τεστ, διαγωνίσματα στα οποία συμμετέχει ο μαθητής, βοηθούν στο να διαπιστωθούν ελλείψεις και αδυναμίες.
Η πλέον βασική –κατά την ταπεινή μου γνώμη- συνιστώσα της επίτευξης του στόχου είναι η αυτογνωσία. Ο μαθητής θα πρέπει να έχει το γνώθι σ’ αυτόν, θα πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι, ποιες δυνατότητες έχει, ποιες μπορεί να βελτιώσει και ποιες μπορεί να αποκτήσει. Και έχοντας αυτά, θα πρέπει να κοιτά κατευθείαν στο στόχο του. Γιατί, όπως έλεγε και ένα σοφός κινέζος, «αν δεν κοιτάς εκεί που θες να πας, θα πας εκεί που κοιτάς!». Αλλά και οι γονείς-κηδεμόνες και το περιβάλλον, δε θα πρέπει να καλλιεργούν ψευδαισθήσεις, δε θα πρέπει βλέπουν τα παιδιά τους ως το μέσο εκπλήρωσης των δικών τους στόχων και φιλοδοξιών, δε θα πρέπει να πιέζουν υπερβολικά αλλά αγκαλιάζουν τα παιδιά τους με εμπιστοσύνη, να τους παρέχουν το αίσθημα προστασίας και ασφάλειας.
Υπάρχουν βέβαια και άλλες συνιστώσες επιτυχίας αλλά τουλάχιστον οι προαναφερθέντες αποτελούν την ραχοκοκαλιά για επιτυχία. Και φυσικά όλα αυτά επιτυγχάνονται μέσα από μία καλή ψυχολογική κατάσταση –σ’ αυτό μπορεί να βοηθήσει και το οικογενειακό περιβάλλον- αλλά και από την αγάπη για τη μάθηση. Γιατί χωρίς την τελευταία, όλα τα άλλα που είπαμε θα μοιάζουν με έπεα πτερόεντα.
Καλό νέο σχολικό έτος σε όλους, μαθητές, γονείς-κηδεμόνες, εκπαιδευτικούς, διοικητικό και βοηθητικό προσωπικό του σχολείου!

2 σχόλια:

EiRiNi είπε...

Οντως δε χρειαζεται τιποτα λιγοτερο τιποτα περισσοτερο...

2ο ΓΕΛάρισας είπε...

@EiRiNi: σίγουρα κάτι θα ξέρεις εσύ

Τι λένε για το 2

"Όπως και να το κάνουμε, αν φέρουμε την σύγκριση σε ποδοσφαιρικά κριτήρια, αν το 1o Λύκειο αντιστοιχεί στην Ρεάλ Μαδρίτης, το 2ο Λύκειο είναι η Μπαρτσελόνα, με ότι κι αν σημαίνει ο σύλλογος αυτός για την Καταλονία, σε σχέση με την βασιλική Ρεάλ. Ήσασταν το Λύκειο του λαού κι αυτό, πώς να το κάνουμε, γοητεύει”.

Ρήση απόφοιτου του 1981 του 1ου Λυκείου

Το ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ μας

- Ένας ιστοχώρος για ένα διαρκή διάλογο -χωρίς επίλογο- από …μηδενικής βάσης. Ένας ιστοχώρο όπου, μαθητές και καθηγητές, δια-λογιζόμαστε, συλ-λογιζόμαστε, ανα-λογιζόμαστε. Ένας ιστοχώρος συνάντησης και ανταλλαγής απόψεων, ιδεών και προτάσεων, για ενημέρωση, πληροφόρηση, κατά της παρα-πληροφόρησης.
- Συν-διαλεγόμαστε, Συμ-μετέχουμε, Συν-εργαζόμαστε και αποκτούμε τη δυνατότητα και ικανότητα να οσφραινόμαστε …χρώματα, να γευόμαστε …χάδια, ν’ αφουγκραζόμαστε …αρώματα, να βλέπουμε …νοστιμιές, ν’ αγγίζουμε …ήχους.
- Γιατί, θεωρούμε πως χρήσιμον είναι να παρατηρεί κανείς τη λεπτομέρεια μέσα στην ολότητα, να ξεχωρίζει τη γοητεία μέσα στην ασχήμια, να προτιμά την ομορφιά από τη χρησιμότητα, τη χάρη από την αποτελεσματικότητα.
- Δρω γιατί Aντιδρώ, Μετέχω και Συμμετέχω είναι το σύνθημά μας.

'Ιτε παίδες. Γράφουμε, Ανα-γράφουμε, Συγ-γράφουμε και αποστέλλουμε το δικό μας κείμενο, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: 2genlyklar@gmail.com, για δημοσίευση.